NHỮNG DẤU ẤN CUỘC ĐỜI

hồ xuân lai

BỒI DƯỠNG SỨC DÂN

Đầu năm 1947, sau khi chiếm đóng xong thị xã Quảng Trị và Đông Hà, địch liên tiếp mở những đợt càn quét lớn, phạm vi rộng từ cửa Thuận An đánh ra và từ Cửa Việt đánh vào, phạm vi hẹp thì bao vây càn quét từng huyện hoặc liên huyện. Riêng xã Triệu Độ chúng có âm mưu tiêu diệt hết Việt Minh để mở rộng thêm hệ thống đồn bót, nên chúng càn đi quét lại, bắn giết đốt phá, hãm hiếp và cướp bóc rất dã man, đồng bào một mặt lo sơ tán tránh giặc, không làm ăn gì được, mặt khác mỗi lần giặc càn vào xã đều bắt đồng bào công giáo thôn Dương Lộc mang quang gánh đi theo để xúc lúa, cướp trâu bò và bắt heo gà đưa về đồn giặc, nhằm thực hiện âm mưu thâm độc của chúng: chia rẽ lương giáo, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh và làm cho đồng bào ta nghèo đói kiệt quệ để đầu hàng chúng. Do đó khi đồng bào trở về quê cũ với hai bàn tay trắng, tài sản bị cướp bóc hết, ruộng đồng bị địch dày xéo, trâu bò không còn để cày kéo, trong thôn không tiếng heo kêu, gà gáy... cuộc sống bà con hết sức khó khăn!
Trước tình hình đó cán bộ chúng tôi phân công xuống các thôn vận động nhân dân giúp nhau thu hoạch lúa hè thu, những nơi gần đồn địch thì thu hoạch ban đêm, có du kích canh gác, nếu địch ra thì báo động cho dân biết. Toàn dân xuống đồng gặt lúa, không kể ruộng của ai, cứ gặt về là phân tán ngay cho mỗi nhà một ít để sống.
Mặt khác vận động bà con góp vốn cử người ra miền núi Quảng Bình mua một số bò đem về làm sức kéo để tiếp tục sản xuất.
Hàng chục mẫu ruộng xung quanh các đồn bót địch cấm không cho cày cấy và gần 20 mẫu ruộng của ông Ngự ở Giáo Liêm bỏ hoang, vì không có tá điền nhận ruộng. Chính quyền xã đã vận động gia đình ông Ngự cho dân mượn để sản xuất. Đồng thời tổ chức cho nhân dân quanh các đồn bót đấu tranh, buộc địch phải thu hẹp lệnh cấm sản xuất chỉ còn cách hàng rào 10 mét. Ngoài phạm vi đó nhân dân được tự do cày cấy, nhưng khi đến làm phải báo cho đồn biết. Xã còn vận động toàn dân phát triển chăn nuôi, và yêu cầu một gia đình phải nuôi ít nhất 5 con gà, vịt, trong đó có một con mái đẻ và bình quân 3 gia đình thì có một gia đình nuôi heo.
Xã còn vận động nhân dân Giáo Liêm đắp đập ngăn mặn để mở rộng diện tích, từ đó đời sống nhân dân dần dần ổn định và đến năm 1950 đã hăng hái đóng thuế nông nghiệp vượt mức.